We gaan gedrag veranderen!

Check dan eerst of er al onderzoek naar gedaan is.

Ik luister nog steeds naar ‘De meeste mensen deugen’. Het boek zit goed in elkaar en het is fascinerend te horen hoe, wij mensen, de homo puppy, uiteengerafeld worden. Waar de twee grote denkers Hobbes en Rousseau tegen over elkaar gezet worden in het begin van het boek, is dat het uitgangspunt van de zoektocht of de mens van nature deugt.

Vanochtend hoorde ik een conclusie langskomen. Ja, de mens is van nature goed – maar…. tot zo’n 10.000 jaar geleden: toen we eigendommen gingen creëren, er leiders aangesteld werden, die vervolgens gingen handhaven en legers kregen. Voor die tijd was men niet uit op oorlog, zo betoogt Bregman, iedereen kende elkaar, men deelde alles: de mens was in kleine gezelschappen, en altijd een sociaal dier.

Dat sociale gedrag legt hij nu onder de loep en dat is mega interessant. Er zijn heel veel experimenten gedaan rond het sociale gedrag. Ook met verstrekkende gevolgen.

Een onderzoek ging over ratten. Er waren zogenaamd 2 groepen ratten: getrainde pientere ratten en gewone ratten. 2 groepen studenten moesten opdrachten uitvoeren met de ratten en wat bleek: uit de resultaten bleek dat de getrainde pientere ratten overal beduidend beter op scoorden. En achteraf waren het net zulke gewone ratten als de andere groep.

Of de groep kinderen die zogenaamd een IQ test deden. Ze deden de test, maar gooiden kop of munt of een kind als ‘slim’ werd gekenmerkt of ‘normaal’. En wat bleek: de leraar kreeg de lijst, en tijdens de les kreeg het slimme kind meer aandacht, meer complimenten en haalde betere cijfers. Terwijl de lijst op niets gebaseerd was.

Zo kwamen er ook andere voorbeelden naar voren. Een mooie was een onderzoek, waarbij een docent een termengenerator gebruikte (zij verzon gewoon een hele moeilijk uit te spreken term) en gaf daar college over. Iedereen schreef ijverig mee en er kwam geen enkele vraag. Aan het einde van het college vroeg ze waarom er niemand een vraag had. Of het duidelijk was? En toen niemand iets vroeg, zei ze dat ze net klinkklare onzin had lopen verkondigen. Hoe kon het dat niemand iets in twijfel trok of het niet snapte? Wat bleek? Iedereen gaf aan dat ze geen idee hadden waar het over ging. Maar men zag anderen allemaal ijverig schrijven, dus ze durfden zelf geen vraag te stellen. Sociaal gedrag.

Kinderen die te laat naar de kinderopvang gehaald werden: een organisatie was er helemaal klaar mee (VS) en ze bedachten hoe ze de ouders konden stimuleren toch eerder te komen. Er werd een boete beleid ingezet: als je als ouder te laat kwam, dan moest je een boete betalen. En wat gebeurde er? Het aantal laatkomers liep in de weken daarop schrikbarend toe. Hoe? Men had het gevoel het morele besef – oei, ik kom te laat om mijn kind te halen – af te kopen door de boete te betalen. Dus het morele besef dat je te laat bent om je kind te halen werd afgekocht.

Al luisterend, tussen het wegdwalen van mijn gedachten door, begon ik linken te zien. Situaties waar ik vroeger zelf mee moest dealen, situaties die ik nu tegenkom of hoe organisaties dealen met gedrag.

Zoals negatief ‘belonen’ om mensen te motiveren. Bijvoorbeeld onvoldoendes geven om leerlingen / studenten te motiveren om beter hun best te doen. Het werkt niet.

Volgens mij doen de meeste mensen of bedrijven iets met hun boerenverstand om menselijk gedrag te laten veranderen in hun organisatie of omgeving.

En dat is zo jammer: want er zijn zoveel onderzoeken gedaan naar het gedrag van mensen. En ook toonaangevende onderzoeken die honderden keren herhaald en beproefd zijn. Maar waar gewoon niet naar gekeken wordt.

Het geldt trouwens ook voor opleidingen. Daar heb ik nog wel een verhaal over, voor de volgende keer.. Want oh oh.. soms vraag je je af hoe erkende opleidingen op HBO niveau in elkaar gezet zijn. Ondanks het kwaliteitskeurmerk…

Los daarvan: Het boek van Bregman zou voor elke leidinggevende in het kerstpakket moeten zitten. Of iedereen die een spiegel nodig heeft voor zijn/haar gedrag.

Ik ben blij dat ik het vorig jaar als tip doorkreeg.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *